Alt kata su sızmasında masrafı kimin ödeyeceği kaçağın nereden kaynaklandığına bağlıdır. Sızıntı bir dairenin kendi tesisatından geliyorsa, kural olarak o dairenin maliki hem tamiri hem komşunun zararını karşılar. Kaynak ortak kolon, çatı ya da dış cephe gibi ortak bir yerse gider, Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kat malikleri arasında arsa payı oranında paylaşılır. Bu yüzden ilk iş kaynağın tespitidir.
- Önce kaynak, sonra sorumlu: kaynağı belirlenmemiş bir sızıntıda kimin ödeyeceğini tartışmak sonuç vermez.
- Daire içi tesisat o dairenin malikine, dairelerin dışındaki tesisat ile çatı ve dış cephe bütün kat maliklerine aittir (Kat Mülkiyeti Kanunu m. 4, 19, 20).
- Kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeden bildirmek zorundadır; bildirmezse doğan zarardan sorumlu olur (Türk Borçlar Kanunu m. 318).
- DASK su sızıntısını karşılamaz; konut sigortasındaki dahili su ek teminatı poliçe koşullarına göre karşılayabilir.
- Bu yazı genel bilgi verir; hukuki danışmanlık değildir.
Alt kata su sızmasında masrafı kim öder?
Kısa yanıt: su nereden geliyorsa, orası kime aitse o öder. Türk hukukunda apartmandaki her yer ya bir bağımsız bölüme (daireye) ya da ortak yerlere aittir ve sorumluluk bu ayrıma göre belirlenir.
- Kaynak bir dairenin kendi tesisatıysa (batarya, rezervuar, daire içi temiz su ve gider borusu, duş teknesi, makine bağlantısı), tamir masrafı ve alt kattaki zarar kural olarak o dairenin malikine aittir.
- Kaynak ortak bir yerse (dairelerin dışındaki ana kolon, çatı, teras, yağmur oluğu, dış cephe), onarım ortak giderdir ve kat malikleri arasında paylaşılır.
- Kaynak bir kişinin kusurlu davranışıysa (açık unutulan musluk, taşan küvet, tadilatta delinen boru), zararı o kişi karşılar; ortak yere zarar verdiyse diğer malikler yaptıkları ödemeyi ondan geri isteyebilir.
Kanun ne diyor?
Apartmanlardaki ilişkiyi 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu düzenler. Su sızıntısı bakımından önem taşıyan hükümler şunlardır:
- Ortak yerler (m. 4). Kanun; temelleri, ana duvarları, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarları, tavan ve tabanları, çatıları, bacaları, genel dam teraslarını, yağmur oluklarını ve “her kat malikinin kendi bölümü dışındaki” kanalizasyon, kalorifer ve su tesislerini her hâlde ortak yer sayar.
- Kusurla verilen zarar (m. 19). Her kat maliki, anagayrimenkule ve diğer bağımsız bölümlere kusuru ile verdiği zarardan dolayı diğer kat maliklerine karşı sorumludur.
- Ortak giderler (m. 20). Kat malikleri, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça, ortak yerlerin bakım, koruma ve onarım giderlerine kendi arsa payı oranında katılır. Gidere bir kat malikinin ya da dairesinden yararlanan kişinin kusurlu hareketi sebep olmuşsa, ödeme yapanların o kişiye rücu hakkı vardır.
- Kiracılar ve diğer oturanlar (m. 18). Kat maliklerinin borçlarına ilişkin hükümler kiracılara ve daireden sürekli yararlanan diğer kişilere de uygulanır; bu borçları yerine getirmeyenler kat malikiyle birlikte müteselsilen sorumlu olur.
- Giriş izni (m. 23). Bir dairedeki ya da o dairenin tesisatındaki hasarın onarımı için başka bir daireye girmek gerekiyorsa, o dairenin maliki ve orada oturanlar girişe izin vermek ve gerekli işlerin yapılmasına katlanmak zorundadır. Bu izin yüzünden uğranılan zararı, lehine izin verilen daire maliki derhâl öder.
Buna ek olarak Türk Borçlar Kanunu’nun 69. maddesi, bir binanın malikini, yapımındaki bozukluklardan ve bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlü tutar. Bakımsız bırakılan tesisatın alt kata verdiği zararda malike başvurulmasının dayanaklarından biri de bu hükümdür.
Kaynağın yerine göre kim sorumlu?
Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan durumları özetler. “Dayanak” sütunundaki maddeler genel kuralı gösterir; yönetim planınızda farklı bir paylaşım kararlaştırılmış olabilir.
| Sızıntının kaynağı | Kural olarak sorumlu | Dayanak |
|---|---|---|
| Üst dairenin kendi tesisatı: batarya, rezervuar, daire içi temiz su ya da gider borusu, makine hortumu | O dairenin maliki (tamir ve komşunun zararı) | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 19; Türk Borçlar Kanunu m. 69 |
| Duş teknesi, küvet ya da banyo zemininin su yalıtımı | O dairenin maliki | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 19; Türk Borçlar Kanunu m. 69 |
| Kullanım hatası: açık unutulan musluk, taşan küvet, tıkalı süzgeç | Hataya sebep olan kişi; kiracıysa malikle birlikte | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 18 ve 19 |
| Ana pis su ya da temiz su kolonu, dairelerin dışındaki tesisat | Bütün kat malikleri, arsa payı oranında | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 4 ve 20 |
| Çatı, teras, yağmur oluğu, dış cephe | Bütün kat malikleri, arsa payı oranında | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 4 ve 20 |
| Ortak tesisata bir kişinin kusuruyla verilen zarar (örneğin tadilatta kolonun delinmesi) | Önce ortak gider; ardından kusurlu kişiye rücu | Kat Mülkiyeti Kanunu m. 20 |
Sınırda kalan durumlar vardır. Döşemenin içinden geçen bir boru yalnızca bir daireye hizmet ediyorsa genel olarak o dairenin tesisatı kabul edilir; birden çok daireye hizmet eden hat ise ortak tesisattır. Hangi borunun hangisi olduğu çoğu zaman ancak yerinde tespitle anlaşılır. Bu yüzden masraf tartışmasından önce kaynağın belirlenmesi gerekir.
Daire kiradaysa masraf kiracıya mı, ev sahibine mi ait?
Alt kat komşusu bakımından muhatap çoğu zaman hem malik hem kiracıdır; aralarındaki paylaşımı ise Türk Borçlar Kanunu’nun kira hükümleri belirler.
- Ev sahibi (kiraya veren), kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür (m. 301). Eskimiş boru, çürümüş gider, bozulan su yalıtımı gibi tesisat kusurları bu kapsamdadır.
- Kiracı, kiralananı özenle kullanmak ve komşulara gerekli saygıyı göstermekle yükümlüdür (m. 316); olağan kullanım için gerekli temizlik ve bakım giderlerini öder (m. 317).
- Bildirim borcu. Kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğan zarardan sorumlu olur (m. 318). Lekeyi fark edip haftalarca haber vermeyen kiracı, büyüyen zararın bir bölümünü üstlenmek durumunda kalabilir.
- Ayıbın giderilmesi. Kiracı, kiraya verenden ayıbın uygun bir sürede giderilmesini isteyebilir; bu sürede giderilmezse ayıbı kiraya veren hesabına gidertebilir ve alacağını kira bedelinden indirebilir (m. 306).
- Çalışmalara katlanma. Kiracı, ayıpların giderilmesine ve zararın önlenmesine yönelik çalışmalara katlanmakla yükümlüdür (m. 319).
Özetle: tesisatın kendisinden kaynaklanan kaçak ev sahibinin, kullanım ve olağan bakım eksikliğinden kaynaklanan sızıntı kiracının sorumluluğuna yakındır. Hangi tarafta olursanız olun, bildirimi yazılı yapın. Aynı ayrımın kombi için nasıl işlediğini kombi bakımı kiracıya mı, ev sahibine mi ait? yazımızda anlattık.
Üst kattan su sızıyorsa ne yapmalısınız?
- Önce elektriği düşünün. Islak tavanda aydınlatma, priz ya da sigorta kutusu varsa o hattın sigortasını kapatın.
- Belgeleyin. Lekeyi, damlayan noktayı ve zarar gören eşyayı tarihli fotoğraf ve videoyla kaydedin. Leke büyüyorsa birkaç gün arayla tekrar çekin.
- Üst komşunuza hemen haber verin. Ana vanasını kapatmasını ve sayaç testi yapmasını isteyin. Testin nasıl yapıldığı evde su kaçağı nasıl anlaşılır? yazımızda anlatılıyor.
- Yazılı bildirim yapın. Üst kat malikine ve yönetime, tarihi belli olacak biçimde yazılı olarak bildirin. Kiracıysanız kendi ev sahibinize de haber verin.
- Kaynağın tespitini isteyin. Sızıntının daire içi tesisattan mı, ortak kolondan mı geldiğini bir tesisatçının belirlemesi gerekir. Yöntemleri ve piyasa aralığını kırmadan su kaçağı tespiti fiyatı yazımızda bulabilirsiniz.
- Sigorta şirketinizi onarımdan önce arayın. Hasarı gidermeden önce bildirim yapın; şirket hasarı görmeden ya da size yol göstermeden kalıcı boya ve tavan onarımına başlamayın.
- Zararınızı kalem kalem yazın. Tavan ve duvar boyası, alçı, zarar gören mobilya ve elektrik armatürü için fiş ve teklifleri saklayın.
Su sizin dairenizden alt kata iniyorsa ne yapmalısınız?
- Dairenizin ana vanasını kapatın; su kullanmanız gerektiğinde açıp işiniz bitince yeniden kapatın.
- Sayaç testini yapın ve sonucu fotoğraflayın. Sayaç dönüyorsa kaçak basınçlı temiz su hattındadır; dönmüyorsa gider hattı, duş teknesi ya da ortak kolon akla gelir.
- Alt kat komşunuzun dairesine girip lekenin yerini görün; leke çoğu zaman sizin banyo, mutfak ya da balkonunuzun tam altına denk gelir.
- Kiracıysanız ev sahibinize gecikmeden ve yazılı olarak bildirin.
- Bir su tesisatçısına kaynağı tespit ettirin ve bulguyu yazılı isteyin. Kaynak ortak kolon çıkarsa konu yönetime aittir.
- Konut sigortanız varsa şirketinizi arayın; komşunuzun zararı için poliçenizde üçüncü kişilere karşı sorumluluk teminatı olup olmadığını sorun.
- Tamir bittikten sonra komşunuzun tavanının kurumasını bekleyin; ıslak tavana yapılan boya kabarır.
Tespit ve tamir için su kaçağı tespiti ve su tesisatı sayfamızdan ücretsiz talep bırakabilirsiniz. EvTamam sizi arar, işi netleştirir ve uygun ekibi yönlendirir; kapsam ve fiyat iş başlamadan önce sizinle kararlaştırılır. Sızıntı kuruduktan sonra tavan ve duvar onarımı için boya ve badana sayfamıza bakabilirsiniz.
Yönetimin ve sigortanın rolü nedir?
Kaynak ortak bir yerse onarımı yönetim yaptırır. Kat Mülkiyeti Kanunu, yönetim planında aksine hüküm olmadıkça anagayrimenkulün korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirlerin alınmasını yöneticinin görevleri arasında sayar (m. 35). Aynı kanuna göre, ortak yer ve tesislerdeki bir bozukluğun bir bağımsız bölüme zarar verdiği ve acilen onarılması gerektiği mahkemece tespit edilmişse, bu onarım için kat maliklerinin rızası aranmaz (m. 19).
Sigorta tarafında iki ayrı poliçe sık karıştırılır:
| Poliçe | Su sızıntısını karşılar mı? | Kaynak |
|---|---|---|
| Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) | Hayır. Yalnızca depremin ve deprem sonucu oluşan yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının verdiği maddi zararı karşılar; bunların dışındaki hasarlar teminat dışıdır. | DASK, Teminat ve Kapsamı sayfası |
| Konut sigortası – dahili su ek teminatı | Poliçede varsa karşılayabilir. Dahili Su Klozu; bina içindeki su borularının, kalorifer tesisatının, temiz ve pis su tesisatının patlaması, taşması, sızması, tıkanması ve kırılmasının doğrudan sebep olduğu zararları teminata dahil sayar. | Yangın Sigortası Genel Şartları |
Dahili su teminatının sınırları da vardır. Aynı kloz; tesisatın bozulma, aşınma ve eskimesinden doğan zararları, yalıtım yetersizliği yüzünden dış cephe, teras, pencere ve kapı çevresinden sızan yağmur ve kar sularının verdiği zararları, ayrıca zamanla oluşan nemlenme ve küflenmeyi teminat dışında tutar. Dahili su, genel şartlarda ancak ek sözleşmeyle alınabilen bir teminat olarak sayılır; poliçenizde yazıp yazmadığını kontrol edin.
Komşu içeri girmeye izin vermezse ne olur?
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 23. maddesi, onarım için başka bir daireye girmek gerektiğinde o dairenin malikini ve orada oturanları izin vermekle yükümlü tutar. İzin verilmezse ya da komşu sorumluluğu kabul etmezse izlenebilecek yollar genel hatlarıyla şunlardır:
- Yönetimi yazılı olarak devreye sokmak ve durumu kayıt altına aldırmak.
- Kaynağın ve zararın mahkeme eliyle belirlenmesi için delil tespiti istemek. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, ileride açılacak bir davada ileri sürülecek bir vakıanın tespiti için keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasının istenebileceğini; dava açılmadan önce bu talebin, incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh mahkemesinden de istenebileceğini düzenler (m. 400–401).
- Borç ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen komşu için anagayrimenkulün bulunduğu yerin sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini istemek (Kat Mülkiyeti Kanunu m. 33). Kanunun uygulanmasından doğan anlaşmazlıklar sulh mahkemelerinde çözümlenir (Ek m. 1).
Bu yollara başvurmadan önce bir avukata danışmanız yerinde olur. Uygulamada çoğu sızıntı, kaynağın bir tesisatçı tarafından yazılı olarak belirlenmesiyle mahkemeye gitmeden çözülür; çünkü kaynak belli olduğunda kimin ödeyeceği de büyük ölçüde belli olur.
Sık sorulan sorular
Üst kattan su sızıyor, tavanımın boyasını kim yaptırır?
Kural olarak sızıntının kaynağından sorumlu olan taraf karşılar: kaynak üst dairenin kendi tesisatıysa o dairenin maliki, ortak kolon ya da çatıysa kat malikleri ortak gider olarak. Boyayı tavan tamamen kuruduktan sonra yaptırın ve fişini saklayın.
Kaçağın ortak kolondan mı, daireden mi geldiği nasıl anlaşılır?
Üst dairenin ana vanası kapatılıp sayaç testi yapılır; vana kapalıyken sızıntı duruyorsa kaynak o dairenin temiz su hattıdır. Sızıntı yalnızca üst katlarda su kullanıldığında artıyorsa gider hattı ya da ortak pis su kolonu akla gelir. Kesin ayrım için yerinde tespit gerekir.
Tespit ücretini kim öder?
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda su kaçağı tespit ücretine özgü bir hüküm yoktur. Uygulamada tespiti genellikle isteyen taraf öder; kaynak belli olduktan sonra bu bedel sorumlu taraftan zarar kalemi olarak istenebilir. Komşunuzla tespitten önce bunu konuşup yazıya dökmeniz anlaşmazlığı azaltır.
Kiracıyım, üst kattan su geliyor; kime haber vermeliyim?
Üst kat komşunuza, yönetime ve kendi ev sahibinize. Türk Borçlar Kanunu’na göre kiracı, kendisinin gidermekle yükümlü olmadığı ayıpları kiraya verene gecikmeksizin bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğan zarardan sorumlu olur.
DASK alt kata su sızmasını karşılar mı?
Hayır. DASK’ın kendi açıklamasına göre Zorunlu Deprem Sigortası yalnızca depremin ve deprem sonucu oluşan yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının verdiği maddi zararları karşılar. Su sızıntısı için konut sigortanızdaki dahili su ek teminatına bakmanız gerekir.
Yönetim onarımı yaptırmıyorsa ne yapabilirim?
Talebinizi yazılı olarak yönetime iletin ve konunun kat malikleri kurulunda görüşülmesini isteyin. Sonuç alamazsanız Kat Mülkiyeti Kanunu, borç ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen kat malikleri yüzünden zarar gören kat malikine sulh mahkemesinden hâkimin müdahalesini isteme yolunu tanır. Bu aşamada bir avukata danışmanızı öneririz.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi (m. 4, 18, 19, 20, 23, 33, 35, Ek m. 1)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi (m. 69, 301, 306, 316–319)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – Mevzuat Bilgi Sistemi (m. 400–401)
- DASK – Zorunlu Deprem Sigortası Teminat ve Kapsamı
- Türkiye Sigorta Birliği – Yangın Sigortası Genel Şartları (Dahili Su Klozu)
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla EvTamam ekibi tarafından hazırlanmıştır; evinizdeki işin kapsamı yerinde görülmeden kesin teşhis veya fiyat yerine geçmez. Doğalgaz ve elektrik işlerini yetkili kişilere yaptırın.