Evde su kaçağı olup olmadığını anlamanın en güvenilir yolu sayaç testidir: bütün muslukları kapatın, sayacı okuyun, 15–30 dakika hiç su kullanmadan bekleyin ve tekrar okuyun. Rakam değiştiyse temiz su hattında kaçak vardır. Sayaç sabit kaldığı hâlde ıslaklık sürüyorsa kaynak gider hattı, kalorifer hattı, komşu daire veya yağmur suyudur.
- Sayaç testi yalnızca basınçlı temiz su hattındaki kaçağı gösterir; gider ve kalorifer kaçaklarını göstermez.
- Leke duştan sonra büyüyorsa gider, kombi basıncı düşüyorsa kalorifer, yağmurdan sonra çıkıyorsa dış cephe kaynaklıdır.
- Kaynağı bulmak için kendiniz kırım yapmayın; yanlış yerden kırmak hem masrafı hem tespiti zorlaştırır.
Sayaç testi nasıl yapılır?
Sayaç testi alet gerektirmez ve çoğu durumda 15 dakikada sonuç verir. Su sayacınız genellikle daire girişinde, merdiven boşluğundaki dolapta veya bina girişindeki sayaç odasındadır.
- Evdeki bütün muslukları kapatın. Çamaşır ve bulaşık makinesinin çalışmadığından, rezervuarların dolmuş olduğundan emin olun.
- Sayacın üzerindeki rakamı fotoğraflayın. Mekanik sayaçlarda küçük kırmızı yıldız ya da üçgen biçimindeki göstergeye bakın; bu parça en küçük su akışında bile döner.
- 15–30 dakika boyunca evde hiç su kullanmayın.
- Sayacı tekrar okuyun. Küçük gösterge dönüyorsa veya son haneler değiştiyse hatta kaçak vardır.
- Sonucu doğrulamak için dairenizin ana vanasını kapatıp testi tekrarlayın. Vana kapalıyken sayaç duruyorsa kaçak dairenizin içindedir; vana kapalıyken de dönüyorsa kaçak sayaç ile vana arasındadır.
Su kaçağının 7 belirtisi nedir?
- Sebepsiz artan su faturası. Kullanımınız aynıyken tüketim bir önceki döneme göre belirgin biçimde arttıysa ilk şüphe kaçaktır.
- Büyüyen nem lekesi. Duvarda veya tavanda sarımsı, kenarları koyu bir leke; zamanla kabaran boya ve dökülen sıva.
- Alt kattan gelen şikâyet. Komşunun tavanındaki ıslaklık çoğu zaman sizin banyo, mutfak veya balkonunuzun altına denk gelir.
- Şişen parke, kararan derz. Laminat parkenin kenarlarının kalkması ya da fayans derzlerinin koyulaşması, zeminin altındaki nemi gösterir.
- Zeminde ılık bölge. Çıplak ayakla hissedilen ılık bir alan, sıcak su veya kalorifer borusundaki kaçağa işaret eder.
- Duvar içinden gelen su sesi. Gece, bütün musluklar kapalıyken duyulan hışırtı ya da damlama sesi.
- Düşen kombi basıncı. Kombinin göstergesi birkaç günde bir 1 barın altına iniyorsa kaçak kalorifer hattındadır.
Kaçak hangi hatta? Belirtiye göre nasıl ayrılır?
Bir evde su taşıyan dört ayrı sistem vardır ve her birinin kaçağı farklı davranır. Aşağıdaki tablo, usta gelmeden önce kaynağı büyük ölçüde daraltmanızı sağlar.
| Gözlem | Olası kaynak | Neden? |
|---|---|---|
| Musluklar kapalıyken sayaç dönüyor | Temiz su hattı | Bu hat sürekli basınç altındadır; kaçak hiç durmaz. |
| Leke duştan veya makine boşalttıktan sonra büyüyor, sayaç sabit | Gider (pis su) hattı | Gider borusunda yalnızca su kullanıldığında su bulunur. |
| Kombi basıncı düşüyor, petek diplerinde ıslaklık yok | Döşeme altındaki kalorifer hattı | Kalorifer devresi kapalı bir sistemdir; eksilen su bir yerden çıkıyordur. |
| Leke yalnızca yağmurdan sonra çıkıyor | Çatı, dış cephe veya balkon yalıtımı | Tesisatla ilgisi yoktur; çözümü su yalıtımıdır. |
| Leke komşu duvarında, sizin evde belirti yok | Komşu daire veya ortak kolon | Kaynak sizin tesisatınız olmayabilir; bina yönetimiyle birlikte bakılır. |
Evde en sık nereden su kaçar?
- Klozet rezervuarı. En yaygın ve en sessiz kaçaktır. Rezervuar suyuna birkaç damla gıda boyası damlatın ve sifonu çekmeden 15 dakika bekleyin; renk klozetin içine indiyse iç takım kaçırıyordur.
- Batarya altı ve spiral hortumlar. Lavabo ve evye dolabının içine bakın; hortum bağlantılarında damla veya kireç izi olabilir.
- Duş teknesi ve küvet çevresi. Silikon derzin açıldığı yerden su duvarın arkasına iner; alt kat şikâyetlerinin önemli bir bölümü buradan kaynaklanır.
- Çamaşır ve bulaşık makinesi bağlantıları. Giriş hortumu ve gider bağlantısı zamanla gevşer.
- Petek vanaları ve rekorları. Vana dibinde yeşilimsi kireç ya da pas izi, uzun süredir devam eden küçük bir sızıntının işaretidir.
- Duvar ve döşeme içindeki boru ekleri. Gözle görülmez; sayaç testi ve cihazlı tespit gerektirir.
Kaçak olduğunu anladınız: ilk olarak ne yapmalısınız?
- Dairenizin ana vanasını kapatın. Su kullanmanız gerektiğinde açıp işiniz bitince tekrar kapatabilirsiniz.
- Islak bölge priz, anahtar veya sigorta kutusuna yakınsa o hattın sigortasını kapatın.
- Lekeyi, sayacı ve varsa damlayan noktayı fotoğraflayın; tarih atın. Bu kayıt hem ustanın hem de varsa sigorta şirketinin işine yarar.
- Kiracıysanız ev sahibine, su alt kata iniyorsa komşunuza ve yönetime yazılı olarak haber verin.
- Kaynağı görmek için fayans ya da duvar kırmayın. Kırmadan tespit yöntemleriyle kaçağın yeri çoğu zaman bir iki fayanslık alana kadar daraltılır.
Usta kaçağın yerini kırmadan nasıl bulur?
Sayaç testi kaçağın var olduğunu söyler, yerini söylemez. Yeri bulmak için usta birkaç yöntemi sırayla kullanır. Önce vanalar tek tek kapatılarak kaçağın sıcak su, soğuk su ya da kalorifer hattından hangisinde olduğu ayrılır. Ardından şüpheli hatta basınç verilip manometredeki düşüş izlenir.
Hat belli olduktan sonra yer tespiti yapılır. Akustik dinleme cihazı, basınçlı sudan çıkan sesi zemin ve duvar üzerinden dinleyerek en gürültülü noktayı bulur. Termal kamera, sıcak su ve kalorifer borularının ısı izini görüntüler; kaçak noktasında bu iz genişler. Sesin duyulamayacağı kadar küçük kaçaklarda ise boşaltılan hatta izleme gazı verilir ve gazın yüzeye çıktığı nokta dedektörle aranır. Gider hatlarında yöntem farklıdır: boruya kamera gönderilir ya da gider bağlantıları boyalı suyla tek tek denenir.
Bu yöntemlerin hepsi her evde gerekmez. Hangi cihazın kullanılacağı borunun türüne, derinliğine ve kaçağın büyüklüğüne göre seçilir; teklif alırken hangi yöntemin kullanılacağını ve tespit ücretinin tamir yapılırsa işçilikten düşülüp düşülmeyeceğini sormanız yeterlidir.
Kimi aramalısınız: usta mı, yönetim mi, ev sahibi mi?
- Kaçak dairenizin içindeyse (vana kapatılınca sayaç duruyorsa) bir su tesisatçısı gerekir. Kiracıysanız önce ev sahibine yazılı olarak bildirin.
- Kaçak sayaç ile dairenizin vanası arasındaysa ya da ortak kolondaysa konu bina yönetimine aittir.
- Su size üst kattan geliyorsa üst kat komşunuza ve yönetime haber verin; sayaç testini onların yapması gerekir.
- Sokakta, bina girişinde ya da sayaçtan önce su çıkıyorsa şebekeyle ilgilidir; İstanbul’da İSKİ’nin Alo 185 hattına bildirilir.
Ne zaman usta çağırmak gerekir, ne zaman gerekmez?
Kaçak gözle görülen bir yerdeyse, yani damlatan musluk, gevşemiş spiral hortum ya da kaçıran rezervuar iç takımı gibi, tespit cihazına gerek yoktur; iş bir tesisat tamiridir. Sayaç dönüyor ama kaynağı göremiyorsanız, leke büyüyorsa ya da su alt kata iniyorsa kırmadan tespit gerekir. Bu aşamada beklemek, hasarı sıva, parke ve alt kat tavanına taşır.
Tespitin nasıl yapıldığını, hangi cihazın ne zaman kullanıldığını ve fiyatı nelerin belirlediğini su kaçağı tespiti ve su tesisatı sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık.
Sık sorulan sorular
Sayaç dönmüyor ama duvarım ıslak, neden?
Kaçak büyük olasılıkla temiz su hattında değildir. Gider hattı, kalorifer hattı, komşu dairenin tesisatı veya yağmur suyu olabilir. Lekenin ne zaman büyüdüğünü birkaç gün not edin: duştan sonra mı, kombi çalışırken mi, yağmurdan sonra mı?
Su kaçağı faturaya ne kadar yansır?
Kaçağın büyüklüğüne bağlıdır. Sürekli akan bir rezervuar ya da ince bir sızıntı bile gün boyu kesintisiz aktığı için ay sonunda fark edilir bir tüketime ulaşır. Kesin miktarı görmek için sayacı gece yatmadan ve sabah kalkınca okuyup farkı alabilirsiniz.
Kaçak tespit edilemezse ne olur?
Tek yöntem sonuç vermediğinde yöntem değiştirilir: akustik dinlemenin duymadığı küçük kaçaklarda izleme gazı, sıcak hatlarda termal kamera kullanılır. Bazı durumlarda hattın bölüm bölüm kapatılarak test edilmesi gerekir.
Su kaçağını sigorta karşılar mı?
Konut sigortanızda dahili su teminatı varsa, poliçe koşullarına göre hasarın bir bölümü karşılanabilir. Tamirden önce sigorta şirketinizi arayın ve hasarı fotoğraflayın; kapsam poliçeden poliçeye değişir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla EvTamam ekibi tarafından hazırlanmıştır; evinizdeki işin kapsamı yerinde görülmeden kesin teşhis veya fiyat yerine geçmez. Doğalgaz ve elektrik işlerini yetkili kişilere yaptırın.